We stevenen recht af op een economische crash die de dot-com-bubble van 2000 en de bankencrisis van 2008 samen op een milde rimpeling gaat laten lijken. Alles wijst erop. En het mooie is: ik kan eigenlijk niet wachten tot de bom barst. Midden in deze technologische revolutie, die sprekend lijkt op de opkomst van het internet, bouwen de techgiganten namelijk blind aan iets waar jij en ik straks de vruchten van plukken. Maar dan moeten ze wel eerst even keihard op hun bek gaan.
Die AI-crash is aanstaande omdat de grote economische mogendheden simpelweg niet verder kijken dan hun neus lang is. Ze doen nu exact hetzelfde als destijds bij de dot-com-crash door de technologie direct tot in het extreme te trekken. Ze denken blijkbaar echt dat ze alle werknemers zomaar kunnen vervangen door AI en dat ze met aanzienlijk minder mensen toe kunnen. Ik denk dat die crash er gaat komen en dat mensen zich massaal zullen afkeren van de technologie omdat ze het gaan zien als een kwaad. Maar net als bij het internet zullen we het daarna vrij snel weer aannemen en op een heel andere, logischere wijze in ons leven integreren.
Wat we kunnen leren van de economische crash geschiedenis
Wat ik in de huidige discussie nog niet hoor, is welke infrastructuur deze crash ons gaat achterlaten. Hoewel de bankencrisis weinig tastbaars achterliet, doen de meeste crashes dat namelijk wel. Beleggers overschatten vooraf altijd het tempo van de adoptie enorm. En dat is exact wat we nu zien in de AI-bubble.
Als we kijken naar eerdere grote systeemcrises uit de geschiedenis, zie je telkens dat er een fysiek fundament achterblijft waar de maatschappij daarna decennia van profiteert.
Het spoorwegennetwerk van 1873
Tijdens de wereldwijde spoorwegcrash van 1873 verloren speculanten kapitalen en gingen grote banken failliet. Maar het uitgebreide spoorwegennetwerk lag wel fysiek in de grond in de westerse wereld, klaar voor intensief gebruik.
Glasvezel en datanetwerken uit 2000
De dot-com-crash overspoelde de wereld met een enorme overcapaciteit aan glasvezelkabels. Het kostte beleggers miljarden, maar het zorgde wel voor de basis van onze wereldwijde datenetwerken. Het kondigde het begin van het einde aan voor het koperen telefonienetwerk en was eigenlijk een direct vervolg op de Black Monday crash van 1987.
Zelfs de Japanse Asset Bubble van 1990 had een tastbaar effect: die crisis had alles te maken met grondstoffen en grootschalige stedelijke herontwikkeling.
Waarom datacentra en AI-hardware de storm niet overleven
Maar wat is dan de infrastructuur die deze keer blijft liggen? Ik denk dus niet dat het de datacentra en de AI-hardware zelf zijn. Veel analisten staren zich nu blind op serverparken vol dure chips. Maar chips ontwikkelen zich zo snel dat ze minimaal elke drie jaar vervangen moeten worden. Dat zijn feitelijk gewoon vluchtige grondstoffen die na een crash snel verouderen.
De winst, een versnelde elektrificatie van het energieaanbod
Ik denk dat de echte, blijvende winst zit in de gigantisch verzwaarde energienetwerken en de schone, duurzame energie waar die datacentra nu zo hard om schreeuwen. Het is in feite de volgende grote stap in de elektrificatie van de wereld.
Want als we heel eerlijk zijn, draaide onze wereld tot nu toe vooral op vuur. Denk maar aan verbrandingsmotoren en gas- of kolencentrales. We weten inmiddels al veertig jaar dat we moeten elektrificeren. Zonnepalen, windenergie, waterstof en kernenergie wekken allemaal elektriciteit op, en de hele wereld wentelt zich langzaam maar zeker naar elektriciteit.
Het is simpelweg een effectievere vorm van energie. Het is makkelijk te versturen via goedkope, betrouwbare kabels, het is extreem efficiënt bij de energieomzetting omdat er weinig verlies is in de vorm van warmte, en het is natuurlijk aanzienlijk schoner dan vuur.
De politieke vraag: Wie betaalt de rekening van het verzwaarde netwerk?
Nu we met z'n allen in sneltreinvaart die netwerken aan het verzwaren zijn voor de extreme energiehonger van techgiganten, ligt er een cruciale taak voor de politiek. Want we weten allemaal hoe dit soort economische sprookjes meestal aflopen. Bedrijven eisen nu met spoed prioriteit op het stroomnet, claimen gigantische capaciteiten en als de boel straks inklapt, trekken ze hun handen ervan af.
Wat we absoluut moeten voorkomen, is dat de overheid de misgelopen inkomsten of de miljardeninvesteringen in die netverzwaring straks via de energiebelasting weer ophoest bij de gewone burger of de mkb'er.
Politici moeten nu al durven vastleggen: wie de capaciteit opeist, tekent ook voor de langetermijnrekening. Als die datacentra straks leegstaan, moet die zware netinfrastructuur direct eigendom worden van de maatschappij, zonder dat we daar een cent voor compenseren. Laat de tech-miljardairs en hun investeerders deze keer maar eens de volledige rekening betalen voor de versnelling van onze energietransitie. De burger mag niet bloeden voor een zeepbel waar ze zelf nooit om hebben gevraagd.
Wat is het effect van deze crash op mijn leven?
Maar nu is de grote vraag: wat is het effect hiervan op mijn eigen leven? En hoe vertaal ik dit naar concrete acties voor mezelf?
Kimberly en ik hebben onze situatie thuis al behoorlijk geëlektrocuteerd. We wonen in een gasloos huis, hebben panelen op het dak, een laadpaal voor de deur en een elektrische auto. Dat bespaart ons nu al tienduizenden euro's per jaar en we hebben daardoor vrij weinig last van de huidige oorlogen en de effecten daarvan op de brandstofprijzen.
Als we dan toch terugkijken naar AI: hoewel de boel gaat crashen en mensen zich er tijdelijk van zullen afkeren, ga ik ondertussen wel leren hoe ik het voor mezelf inzet in mijn werk. Want wanneer die gigantische datacentra en de absurde investeringen daarin straks het probleem gaan vormen, dan gaan de prijzen van die online diensten hard omhoog omdat de capaciteit er simpelweg niet meer zal zijn.
Waarom een lokale AI-workspace de sleutel is tot overleven
Gelukkig heeft AI ook een andere kant, namelijk de vele lokale modellen die steeds effectiever worden en tegenwoordig gewoon op mijn eigen gaming-pc kunnen draaien. Dus dat ben ik nu volop aan het doen.
Ik heb mijn eigen AI-workspace in ontwikkeling waarin ik een schaalbaar systeem opbouw voor mezelf en later voor mijn klanten. Wanneer ik dit helemaal op de rit heb, denk ik dat ik klaar ben om de aankomende AI-crash vlekkeloos te overleven. Want als de online datacentra onbetaalbaar worden, kan ik nog steeds heel veel lokaal draaien. Zo blijf ik kosteneffectief en ben ik bovendien alvast getraind.
Nu is het een kwestie van kijken of ik gelijk ga krijgen. Want als dat zo is, dan zit ik er straks letterlijk en figuurlijk warmpjes bij.
Praat mee: Welke infrastructuur blijft er volgens jou liggen?
Ik ben heel benieuwd hoe jij hiertegenaan kijkt. Als we de geschiedenis als handleiding gebruiken, welke tastbare winst denk jij dat we gaan overhouden aan de AI-boom als de storm straks is gaan liggen? En hoe zorgen we ervoor dat de rekening op de juiste plek terechtkomt? Laat je reactie hieronder achter in de comments en laten we de discussie openen.